De aarde leent me klei en ik geef verwondering terug

In een riante stadsvilla aan de Antwerpse leien treffen we kunstenares Nathalie Doyen die er de laatste hand legt aan Manna, een indrukwekkend in situ werk dat meerdere verdiepingen van de woning verbindt. Samen met galeriehouder Wouter De Bruycker neemt ze me voor TheArtCouch mee op een verstilde reis doorheen de wereld van de keramiek.

Aanvankelijk wilde Nathalie biologie of botanica studeren maar volgde uiteindelijk de opleiding keramiek aan de Academie van Schone Kunsten in Doornik. Bij deze studies lag toen nog de nadruk op de traditionele benadering van het vak, met name op vorm en materiaalbeheersing. Met de ervaring kwamen niet alleen de prijzen maar ook het gevoel van beperking. De zoektocht naar de perfecte vorm was niet langer het nec plus ultra. Ruimte, tijd en deconstructie waren de uitdaging waar ze naar op zoek ging.

Ruimte

Deze drie elementen vormen ook de kern van het werk Manna dat in de monumentale trappenhal hangt. Voor de installatie heeft Nathalie tientallen draden van verschillende lengte opgehangen aan drie geometrische vormen. Aan elke draad zijn handgevormde en gebakken porseleinen staafjes geknoopt. Op het eerst zicht doet het geheel denken aan een bamboestruik waarvan de bladeren elkaar niet mogen raken. Maar ze raken je net wel, emotioneel. Nathalie wil met de juxtapositie van element en licht vertraging bereiken, het meditatieve moment dat ze zelf ervaart wanneer ze een voor een de kleine fragiele elementen kneedt en vervolgens aan het vuur toevertrouwt. Deze kleine vormen vullen de ganse ruimte van de trappenhal met een gevoel van leegte. Of om het met de woorden van dichter Roland Jooris te zeggen bijna niets om naar te kijken en juist dat bekijk ik.

Nathalie Doyen, manna, 2021, in situ 13x5x4m, porcelaine et lin, photo Tsoe Tsan Yang 2

Licht

Licht speelt een belangrijke rol in het oeuvre van Doyen. “De lichtinval tekent schaduwen op de muren. Het lijkt wel alsof hij een eigen taal creëert, een taal die je dwingt op zoek te gaan naar patronen, naar interpunctie die je vertelt waar een zin eindigt en een andere begint. Telkens weer opnieuw zorgt het licht voor andere schaduwen, andere visuele verhalen.” De namen van Fred Eerdekens en Christian Dotremont passeren de revue. We zijn in goed gezelschap.

Deconstructie

Geen goed gesprek over kunst zonder Derrida. Ook zijn naam valt tijdens het rondetafelgesprek. Kunstkritiek moet in de eerste plaats op zoek gaan naar onuitgesproken veronderstellingen en ideeën om die vervolgens een plaats te geven en ze te verklaren. “Daar kunst niet eenduidig is, zal taal er nooit in slagen om een juist beeld te schetsen van wat de kunstenaar bedoelt. Kunst toont wat men niet ziet en verlangt vervolgens dat het onbeschrijfelijke in taal gezet wordt.” Een enthousiaste Wouter vat het mooi samen door te zeggen dat stilte vaak de mooiste beschrijving is. Taal is nu eenmaal beperkt en slaagt er niet in om ‘het aura van het kunstwerk’ perfect onder woorden te brengen. De eenvoud van een traan bij een werk zegt meer dan de woorden van de meest enthousiaste kunstcriticus.

Binnenstappen in een privécollectie is natuurlijk niet voor de hand liggend. Daarom dat Nathalie me vertelt dat een gelijkaardig werk zich bevindt in de hal van het Koninklijk Museum te Mariemont.

Geometrie on the road

Een ander werk dat mijn aandacht trekt maar dat zelden in een tentoonstelling getoond wordt, is Percevoir (Waarnemen), een werk geboren uit research. Gedurende twee jaar, van 1994 tot 1996, schetste ze op een rol faxpapier de contouren van geografische vormen die haar voor ogen kwamen. Dit schetsboek, zoals ze het zelf noemt, vormt in feite de matrix voor haar werk waarin geometrie hand in hand gaat met organische vormen.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is nd1.png
“Percevoir”, (Waarnemen), 1994-1996

Deze geometrie vinden we ook terug bij Préméditation (2009) waar Nathalie tijdens een artist-in-residence verblijf in Québec  vormen in een boom kerfde en de uitsparingen vervolgens met witte cement vulde. De gevelde boom lijkt wel een intergalactisch baken dat wacht op bezoekers, terwijl de natuur haar werk doet en langzaamaan de menselijke aanwezigheid overwoekert.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is Premeditation.jpg
“Préméditation”, 2009 (Foto: Michel Drubreuil)

Nathalie noemt dit l’esprit du débutant. Ze wil zich telkens opnieuw uitvinden, verrast worden door de omgeving waarin haar werk tot stand komt en (al dan niet fotografisch) documenteren hoe deze omgeving vervolgens opnieuw in interactie treedt met de kunst.

Op de vraag wanneer keramiek kunst wordt, neemt Wouter opnieuw het woord. Kunstenaar en galerist kennen elkaar al bijna twintig jaar en vullen elkaar perfect aan. Het antwoord is in feite simpel: iets is kunst wanneer het gemaakt is met de bedoeling kunst te zijn. Kunst vergt bewustzijn. Als het alleen maar kunstzinnig is, dan wordt het opnieuw een ambacht.

Het werk van Nathalie bevindt zich in verschillende musea en collecties over de ganse wereld. In België is het nog even uitkijken naar 2022, want Nathalie en Wouter plannen alvast een nieuwe tentoonstelling in zijn Antwerpse galerie.


Meer info via de website van Nathalie (klik hier) of Wouter De Bruycker (klik hier).

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s